Tọa lạc trên ngọn đồi Bà Nài lộng gió thuộc phường Phú Hài, cách trung tâm TP. Phan Thiết khoảng 7km về hướng Đông Bắc, Quần thể tháp Chăm Pô Sah Inư là một trong những di tích kiến trúc đền tháp Champa cổ xưa nhất còn tồn tại khá nguyên vẹn trên dải đất duyên hải miền Trung, minh chứng cho một nền văn minh rực rỡ nghìn năm tuổi.

Ngự trị trên đỉnh đồi Bà Nài nhìn ra cửa biển Phú Hài, cụm tháp Pô Sah Inư là di sản kiến trúc Chăm Pa cổ kính bậc nhất còn sót lại trên vùng đất Bình Thuận. Được xây dựng từ cuối thế kỷ thứ 8 đến đầu thế kỷ thứ 9, những ngôi tháp gạch đỏ sừng sững qua hàng thiên niên kỷ là chứng nhân cho một thời kỳ rực rỡ của nền văn minh cổ.

Rời khỏi những bãi tắm đông đúc, dành ra một buổi sáng yên tĩnh ghé thăm Pô Sah Inư là cơ hội quý báu để độc giả lắng lòng mình, chiêm ngưỡng nghệ thuật tạo tác gạch không mạch vữa kỳ diệu và tìm hiểu về tín ngưỡng thờ thần Shiva cùng đời sống văn hóa tâm linh của đồng bào Chăm.

Những hướng dẫn thực địa dưới đây sẽ giúp bạn có một hành trình tham quan trang nghiêm, thấu hiểu chiều sâu kiến trúc, phong tục tế lễ Katê và lịch sử ngàn năm của di tích.

Lịch sử nghìn năm và giá trị kiến trúc Champa cổ đại

Cụm tháp Pô Sah Inư được xây dựng từ cuối thế kỷ thứ VIII đầu thế kỷ thứ IX theo phong cách kiến trúc Hòa Lai - một trong những đỉnh cao nghệ thuật kiến trúc tôn giáo cổ đại của vương quốc Champa. Nhóm tháp nguyên thủy thờ thần Shiva - vị thần tối cao biểu trưng cho sự hủy diệt và tái sinh trong Ấn Độ giáo. Đến thế kỷ XV, cộng đồng người Chăm xây dựng thêm các đền thờ nhỏ trong khu vực để tưởng nhớ Công chúa Pô Sah Inư (con gái vua Para Chanh), người được nhân dân tôn kính bởi tài đức vẹn toàn, đã dạy dân làng nghề dệt vải thổ cẩm, gốm sứ và kỹ thuật trồng lúa nước. Hiện tại di tích còn lại 3 ngọn tháp gạch đỏ cổ kính: 1. Tháp Mẹ (Tháp A - Tháp chính): Cao hơn 15m, bên trong thờ bộ ngẫu tượng Linga - Yoni bằng đá xanh nguyên khối tượng trưng cho sinh sôi nảy nở. 2. Tháp Lửa (Tháp B - Tháp phụ): Cao khoảng 12m, nơi ngày xưa dùng để giữ ngọn lửa thiêng và chứa các vật phẩm tế lễ. 3. Tháp Cửa (Tháp C - Tháp Thần Bò Nandin): Cao hơn 4m, nơi đặt tượng thần bò Nandin - linh vật cưỡi của thần Shiva.

Bí ẩn kỹ thuật xây tháp bằng gạch nung không mạch vữa

Điểm khiến các nhà khảo cổ học và du khách kinh ngạc nhất chính là kỹ thuật liên kết các viên gạch Champa. Toàn bộ thân tháp được ghép nối khít khao đến mức mắt thường không thể nhìn thấy bất kỳ lớp vữa xi măng hay chất kết dính nào. Theo các nghiên cứu khoa học, người Chăm xưa đã sử dụng chất kết dính từ nhựa thực vật bản địa (dầu rái hoặc nhớt cây ô dước) kết hợp với kỹ thuật mài chập hai mặt gạch nung tiếp xúc với nước để tạo nên lực hút chân không bền vững qua hàng thiên niên kỷ dầm mưa dãi nắng.

Âm nhạc truyền thống Chăm
Âm vang tiếng kèn Saranai và nhịp trống Paranưng linh thiêng dưới chân tháp cổ.

Rực rỡ sắc màu lễ hội Ka-tê truyền thống trên đồi Bà Nài

Vào tháng 7 lịch Chăm (khoảng cuối tháng 9 hoặc đầu tháng 10 dương lịch hàng năm), tháp Pô Sah Inư trở thành tâm điểm của Lễ hội Ka-tê - lễ hội dân gian lớn nhất của đồng bào Chăm theo đạo Bà-la-môn. Trong những ngày này, không gian đồi Bà Nài rộn rã tiếng kèn Saranai réo rắt, tiếng trống Paranưng dồn dập và những điệu múa quạt tha thướt của các thiếu nữ Chăm trong tà áo dài truyền thống nhiều màu sắc. Các nghi lễ thiêng liêng như lễ rước y trang nữ thần, lễ mở cửa tháp và lễ tắm tượng thần Shiva diễn ra trang trọng, thu hút hàng vạn đồng bào và du khách thập phương.

Lễ hội Katê tháp Pô Sah Inư
Đoàn rước kiệu và sắc màu trang phục truyền thống rực rỡ tại lễ hội Katê hàng năm.

Chỉ dẫn tham quan văn minh và trang phục tôn nghiêm

Khi đến thăm tháp Pô Sah Inư, hãy luôn thể hiện sự tôn trọng không gian tâm linh qua du lịch có trách nhiệm ở Phan Thiết: - Trang phục lịch sự: Mặc áo có tay, quần hoặc váy dài qua gối. Không mặc áo ba lỗ, váy ngắn hay đồ bơi khi bước vào khuôn viên đền tháp. - Không chạm tay, khắc tên hay leo trèo lên các vách gạch cổ để tránh làm bong tróc bề mặt di tích ngàn năm. - Giữ trật tự, tháo giày dép khi bước vào lòng tháp chính chiêm bái bộ Linga - Yoni.

Thông tin thực địa và giá vé tham quan

Địa chỉ: Đồi Bà Nài, phường Phú Hài, TP. Phan Thiết (ngay dốc Lầu Ông Hoàng, đường Nguyễn Thông). - Giờ mở cửa: 07h00 - 17h30 hàng ngày. - Giá vé tham quan: 15.000 VNĐ/người lớn; 7.000 VNĐ/trẻ em. - Thời gian tham quan lý tưởng: 08h00 - 09h30 sáng hoặc 15h30 - 17h00 chiều khi nắng xiên qua các vòm tháp tạo nên những vệt sáng nghệ thuật rất đẹp.

Kết nối lịch trình khám phá

Áp dụng sắp xếp tuyến di chuyển để ghé thăm Di tích Lầu Ông Hoàng liền kề ngọn đồi (nơi gắn liền với thiên tình sử của thi sĩ Hàn Mặc Tử và Mộng Cầm). Sau đó, bạn có thể quay về trung tâm thưởng thức gợi ý ẩm thực Phan Thiết, hoặc lên kế hoạch ngắm hoàng hôn và tham khảo thêm cẩm nang Phan Thiết - Mũi Né trong lịch trình hai ngày.

Trường Dục Thanh
Khu di tích Trường Dục Thanh cổ kính bên dòng sông Cà Ty hiền hòa.
LỜI KẾT TỪ TÒA SOẠN PHAN THIẾT+

Tháp Pô Sah Inư không đơn thuần là những khối gạch rêu phong đứng giữa nắng gió thời gian, mà là ngọn hải đăng tâm linh gắn kết quá khứ với hiện tại, biểu trưng cho sự trường tồn của bản sắc văn hóa Chăm Pa trong dòng chảy đa văn hóa của dân tộc.

Bằng sự tôn kính trong trang phục và bước chân nhẹ nhàng khi ghé thăm chốn linh thiêng, người lữ hành đã góp phần gìn giữ những giá trị di sản quý báu cho mai sau.