Bắc Bình, Bình Thuận — Tại làng gốm Bình Đức (xã Phan Hiệp, huyện Bắc Bình), phụ nữ Chăm vẫn gìn giữ kỹ thuật làm gốm cổ xưa: người thợ đi giật lùi quanh trục đất sét để tạo hình sản phẩm hoàn toàn bằng đôi tay trần và nung gốm lộ thiên bằng củi khô giữa đồng.

ĐIỂM NHẤN CẦN BIẾT
  • ✦Vị trí: Thôn Bình Đức, xã Phan Hiệp, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận (cách Phan Thiết khoảng 65km).
  • ✦Kỹ thuật cốt lõi: Không sử dụng bàn xoay; thợ đi lùi quanh khối đất; nung lộ thiên bằng củi rơm.
  • ✦Danh hiệu: UNESCO ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp vào tháng 11/2022.

Giữa không gian chói chang của dải đất duyên hải miền Trung, những công trình di sản văn hóa như Nghề làm gốm bằng tay không bàn xoay của người Chăm Bình Đức sừng sững như những chứng nhân lịch sử lặng lẽ vượt qua phong ba thời gian. Từng lớp gạch nung cổ kính, từng đường nét hoa văn chạm trổ không chỉ ghi dấu đỉnh cao kiến trúc của một thời kỳ vàng son mà còn gửi gắm thế giới quan tâm linh sâu sắc của cộng đồng bản địa.

Đối với những ai trân trọng giá trị văn hóa truyền thống, mỗi chuyến viếng thăm không đơn thuần là hành trình ngắm cảnh hay chụp những bức hình kỷ niệm. Đó là cơ hội quý giá để lắng lại giữa nhịp sống vội vã, lắng nghe tiếng vọng ngàn xưa qua từng nhịp trống Paranưng và cảm nhận sức sống bền bỉ của một di sản đang được gìn giữ giữa đời sống đương đại.

Để hiểu rõ hơn về câu chuyện thực tế đằng sau Nghề làm gốm bằng tay không bàn xoay của người Chăm Bình Đức, những thông tin đối chiếu và quan sát dưới đây sẽ mang đến góc nhìn đa chiều, chuẩn xác và hữu ích nhất cho quý độc giả.

Kỹ thuật tạo dáng gốm độc bản bằng bước chân giật lùi

Khác với hầu hết các làng gốm tại Việt Nam sử dụng bàn xoay, nghệ nhân gốm Chăm Bình Đức đi giật lùi vòng quanh khối đất sét để nắn tạo hình sản phẩm. Bàn tay khéo léo kết hợp cùng bước chân uyển chuyển tạo nên những chiếc lu, nồi đất mộc mạc. Du khách quan tâm đến văn hóa bản địa có thể kết hợp tìm hiểu thêm cẩm nang tham quan tháp Pô Sah Inư trên hành trình di sản.

Nung lộ thiên ngoài trời và kỹ thuật tạo hoa văn vỏ điều

Gốm Bình Đức không đưa vào lò kín mà được xếp thành ụ lớn trên bãi đất trống ngoài đồng, phủ rơm rạ và củi khô để nung lộ thiên trong vài giờ. Khi gốm còn nóng đỏ, nghệ nhân dùng nước ngâm vỏ cây thị hoặc vỏ quả điều vẩy lên bề mặt để tạo vệt màu nâu đỏ tự nhiên. Sắc màu thổ cẩm và gốm cổ này gợi nhớ đến không khí rực rỡ của lễ hội Ka-tê rực rỡ sắc màu diễn ra vào mùa thu hàng năm.

Di sản UNESCO và nỗ lực bảo tồn nghề truyền thống

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Nỗ lực giữ gìn ngọn lửa nghề tại thôn Bình Đức gắn liền với việc tôn vinh các di tích kiến trúc tôn giáo như tháp Pô Sah Inư thế kỷ thứ 9, tạo thành chuỗi trải nghiệm văn hóa Chăm sâu sắc cho du khách. Độc giả có thể tra cứu thêm cẩm nang du lịch Phan Thiết - Mũi Né và lịch trình khám phá Phan Thiết 2 ngày 1 đêm để kết nối thuận tiện các điểm đến trong hành trình.

LỜI KẾT TỪ TÒA SOẠN PHAN THIẾT+

Di sản không chỉ tồn tại qua những công trình gạch đá cổ xưa mà sống động trong từng hơi thở sinh hoạt và niềm tự hào của cộng đồng. Trách nhiệm của mỗi du khách là trân trọng từng hiện vật và giữ gìn sự trang nghiêm nơi chốn linh thiêng.

Một chuyến đi giàu ý nghĩa luôn bắt đầu từ sự tôn trọng bản sắc địa phương, góp phần lan tỏa vẻ đẹp văn hóa truyền thống của Bình Thuận đến bạn bè muôn phương.